Ratusz asem i dama na stadionie
Opublikowano:
14 sierpnia 2026
Od:
Do:
Początek:
Koniec:
„Leszczyńskie. Odkryj nasze mocne karty!” – to tytuł najnowszego wydawnictwa promującego Leszno i okolice. Bezpłatna broszura nawiązuje do oryginalnej talii kart prezentującej wybrane obiekty oraz wydarzenia miasta i regionu. Publikację współfinansował Samorząd Województwa Wielkopolskiego.
Zwróciłem uwagę na dwa obiekty (dwie karty): Ratusz (as pik) oraz Stadion im. Alfreda Smoczyka (dama trefl).
Ratusz
Najważniejszy w mieście budynek nie może zostać pominięty w żadnym wydawnictwie promocyjnym. Nader często pomijana jest za to jego międzywojenna modernizacja. Brak o niej informacji w białej karcie zabytku, a także na portalu Narodowego Instytutu Dziedzictwa. Bardzo lakonicznie wspomniano o niej na portalu Zabytki Miasta Leszna. Nie ma o niej również żadnych informacji w najnowszym wydawnictwie.
Nie byłoby w tym nic dziwnego, gdyby nie fakt, że na elewacji Ratusza można dostrzec pamiątkową tablicę z roku 1924. Poniżej znajduje się talerz (medalion). Ten pojawił się w roku 2020. Skąd te daty?
1924
W marcu rozpoczęto korespondencję z Konserwatorem Zabytków Architektury Województwa Poznańskiego. W kolejnym miesiącu pojawiło się już ogłoszenie przetargowe w prasie. Chętnych do modernizacji najważniejszego w mieście budynku nie brakowało. Głównym wykonawcą zostało lokalne przedsiębiorstwo Gryczyński i Łukomski. Ono z kolei zatrudniało podwykonawców, których rekrutowano również wśród leszczyńskich firm. Prace malarskie wykonał zakład Władysława Nowaczyka, mieszczący się bardzo blisko restaurowanego budynku (przy ulicy Łaziebnej).
Materiały organizatora (
Do najważniejszych zadań zaliczyć można renowacje ratuszowego zegara. Od strony technicznej odpowiedzialny był ceniony zegarmistrz Marian Stajewski. Jego zakład mieścił się w barokowej kamienicy leszczyńskiego Rynku pod numerem 38. Pozłocenie tarczy i wskazówek wykonał przywołany Nowaczyk. Wszystko odbywało się pod czujnym okiem konserwatora Nikodema Pajzderskiego.
Odnowienie „serca miasta” z pewnością scaliło lokalne społeczeństwo, które przyglądało się postępowi prac. Zachowała się również dokumentacja, która dowodzi konfliktu pomiędzy rajcami. A dotyczył on… umeblowania wnętrz.
Ostatecznie udało się osiągnąć porozumienie. Warto zauważyć, że był to wyjątkowo sprzyjający czas na upiększenie budynku. W 1925 roku w Lesznie gościł prezydent Stanisław Wojciechowski. Dumnie prezentowano odrestaurowany Ratusz, pozowano na jego tle do zdjęć, a mieszkańcy szczelnie wypełnili Rynek podczas defilady.
„Z inicjatywy pierwszego burmistrza Kowalskiego i dzięki ofiarności obywateli przeprowadziło miasto w roku 1924 gruntowną renowację zaniedbanego przez Niemców ratusza. Przy tej sposobności wmurowano dwie tablice pamiątkowe: jedną z napisem Renovat Anno Dom. 1924 oraz drugą z napisem: Na pamiątkę oswobodzenia Leszna i wkroczenia wojsk polskich, dnia 17 stycznia 1920 r. Przez odnowienie ratusza wystawiło sobie miasto (pomimo ciężkich bardzo czasów tu na kresach) pomnik kultury, na który nie tylko samo, lecz i późniejsze potomstwo z dumą może spoglądać” – zapisał lekarz i jednocześnie kronikarz Leszna Bronisław Świderski.
2020
Kolejny duży remont odbywał się w roku, kiedy miasto świętowało setną rocznicę powrotu w granice Polski. Blisko 2 mln złotych wynosiło dofinansowanie z Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2014–2020 (WRPO 2014+).
Montaż kapsuły czasu w roku 2020, fot. M. Gołembka
„W ramach projektu wykonano stabilizację rys w systemie HELIFIX; renowację kanałów osuszających i detali architektonicznych; remont schodów przed ratuszem, wymianę tynków zewnętrznych i malowanie, remont blacharki – dachówki gzymsów, wymianę stolarki okiennej i instalacji odgromowej” – czytamy w komunikacie prasowym Urzędu Marszałkowskiego Województwa Wielkopolskiego.
Z pewnością najbardziej widocznym elementem była zmiana kolorystyki na jasny, piaskowy biały. 24 września została podpisana umowa (wyjątkowo w dniu zakończenia realizacji inwestycji) pomiędzy Marszałkiem Województwa Wielkopolskiego Markiem Woźniakiem a ówczesnym Prezydentem Miasta Leszna Łukaszem Borowiakiem. Wydarzenie miało miejsce w ramach uroczystego zakończenia modernizacji.
Zwieńczeniem było wmurowanie kapsuły czasu, w której złożono m.in. dokumenty, zdjęcia, monetę oraz list do przyszłego włodarza. Kapsuła ukryta została za pamiątkowym talerzem z herbem i datą.
Stadion
Obiekt sportowy przy ulicy Strzeleckiej należy obok Ratusza do najbardziej charakterystycznych punktów w miejskim krajobrazie. Historię jego powstania trudno jednak uznać za powszechnie znaną wśród mieszkanek i mieszkańców. Uroczyste otwarcie stadionu nastąpiło 13 października 1935 roku. Tego samego dnia odsłonięto pomnik ówczesnego patrona kompleksu sportowego, generała Daniela Konarzewskiego. Szeroko rozpisywała się o tym prasa.
Projekt budowy stadionu, 1929 r., źródło Archiwum Państwowe w Lesznie
Ciekawostką jest, że stadion pierwotnie miał powstać przy Lasku Zaborowskim. Bliskie sąsiedztwo torów kolejowych było tutaj mocnym argumentem, gwarantując mniejsze koszty. Ostatecznie zdecydowano o lokalizacji w sąsiedztwie garnizonu, ponieważ to mundurowi mieli zostać głównymi użytkownikami.
Decyzję o budowie podjęto w 1927 roku. W związku z problemami finansowymi do prac przystąpiono w roku 1932. Oddanie do użytkowania trzy lata później nie oznaczało definitywnego zakończenia prac. Tuż po drugiej wojnie światowej stadion nosił imię Wojska Polskiego. Od roku 1953 ze stadionu korzystają przede wszystkim żużlowcy. Patronem został Alfred Smoczyk.
Dostępność wydawnictwa
Broszura została wydana w formacie 200 x 200 mm w nakładzie 2000 egzemplarzy. Dostępna będzie podczas wydarzeń Organizacji Turystycznej Leszno-Region, a także w Leszczyńskim Centrum Informacji Turystycznej przy ulicy Słowiańskiej. Można ją również pobrać ⇒ tutaj.
