wideo: Rafał Cielek
Opublikowano:
24 kwietnia 2026
Nie ma chyba bardziej znanej polskiej komedii niż "Zemsta" Aleksandra Fredry. Któż z nas nie kojarzy samochwały i łgarza Papkina, który przez swoją, nomen omen, paplaninę w coraz to nowsze wpada tarapaty? Awanturniczego Cześnika, zawsze gotowego do bitki? Bogobojnego Rejenta?
Któż nie kojarzy „Mocium panie” czy „Niech się dzieje wola Nieba, z nią się zawsze zgadzać trzeba”? Jednak mimo tak trwałego fundamentu, zakorzenienia w polskiej kulturze i języku, wiele kwestii „Zemsty” nie jest wyjaśnionych, by wymienić kilka: jakie sprawy łączą Cześnika i Papkina? Dlaczego majątek Podstoliny przechodzi na Klarę? Co jest przyczyną konfliktu Cześnika i Rejenta? Do której zemsty nawiązuje tytuł (podtytuł „o mur graniczny” został dodany przez cenzurę w 1845 roku)?
Bo przecież jest ich kilka: zemsta sąsiadów, zemsta porzuconej kochanki (Podstolina zgadza się na wymuszony ślub z Wacławem), syna na ojcu (Wacław bierze ślub z Klarą wiedząc, że ojciec podpisał intercyzę na 100 tys., czyli na dzisiejsze 10-15 mln zł)…
Autor nie mówi nam, kiedy i gdzie toczy się akcja, celowo miesza regionalizmy, postaci mówią polszczyzną z XIX, XVIII, a nawet XVII wieku. Akcja dzieje się więc w Polsce, wszędzie. Jedyną wskazówką jest wspomnienie Cześnika o jego walkach w trakcie konfederacji barskiej.
Powinniśmy pamiętać, że Zemstę Aleksander Fredro napisał chwilę po klęsce 1831 roku, w epoce narodowego przygnębienia i upadku ducha. Pod płaszczykiem wyśmiania narodowych przywar, komedii charakterów, kryje się diagnoza i przestroga: skupiamy się na walkach między sobą, zamiast na wspólnym budowaniu.
Brzmi to okrutnie współcześnie. W ostatnich latach ludzkość zbudowała dłuższe i wyższe mury niż cały Wielki Mur Chiński. Czy zgoda jest możliwa? Historia pokazuje, że tak, ale w obliczu katastrofy…
Reżyseria – Michał Świechowski
Scenografia – Zuzanna Grochowska
Kostiumy – Anna Macugowska
Muzyka – Lena Michajłów
Światła – Monika Stolarska
Asystent reżysera świateł – Emil Nowak
OBSADA:
Zuzanna Czerniejewska-Stube – Podstolina
Justyna Polkowska – Rózia, służąca Cześnika
Magdalena Sildatk (gościnnie) – Klara, synowica Cześnika Raptusiewicza
Bogdan Ferenc – Rejent Milczek
Maciej Hanczewski – Dyndalski, marszałek Cześnika
Maciej Hązła – służący Cześnika, Maciej Miętus, Mularz
Michał Karczewski – Śmigalski, dworzanin Cześnika, Mularz
Andrzej Malicki – Perełka, kuchmistrz Cześnika, Mularz
Roland Nowak – Cześnik Raptusiewicz
Wojciech Siedlecki – Papkin
Krzysztof Żarowski (gościnnie) – Wacław, syn Rejenta
PREMIERA 25 KWIETNIA 2026 r.
tekst: materiały organizatora
