Zima dawniej to czas tęgich mrozów, gdzie normą były obfite opady śniegu i zbiorniki wodne skute lodem. Dla dorosłych ten uciążliwy okres wiązał się między innymi z koniecznością ogrzewania domów i trudnościami z dotarciem do pracy. Dla dzieci zaś oznaczał ferie zimowe i zabawy na świeżym powietrzu. W prawie każdym domu były sanki, czasem łyżwy, rzadziej narty biegówki.

Są takie dziewiętnastowieczne biografie, w których życie prywatne nie jest od historii ucieczką, tylko jej cichym zapleczem. W tej samej dłoni mieści się klucz do spiżarni i decyzja o wyjeździe do wojska. W jednym kalendarzu – termin siewów i data kolejnego przesłuchania. Losy Eulogiusza Wyssogoty-Zakrzewskiego należą właśnie do tego porządku: naturalnego splotu domowości i spraw publicznych.

Klasa. Zabrudzona farba na ścianach, od podłogi czerwona, od sufitu biała. Widać, że to miejsce naznaczone długą historią. Kilka mocno zużytych stołów i krzeseł, ogromna tablica, z prawej, za siatką, korytarz z ławkami gimnastycznymi, za nimi też siatka, a dalej czarna ściana wyklejona zdjęciami. Twarze. Dziesiątki. Czarno-białe portrety. Od razu przywodzą na myśl muzeum pamięci – że to zapis jakiejś historii, jakiegoś życia, czyjejś nieobecności. W dawnych obozach zagłady są podobne korytarze.

Wszystko jest tu duże: budynek w kształcie kuferka, Łuk Triumfalny, ciągnący się przez siedemset metrów budynek Luwru i młyńskie koło wynoszące mnie w końcu ze strefy miejskiego hałasu, ponad dachy budynków, w warstwę ciszy.